Herstel de gasbel

Klaas Heun, inwoner uit Appingedam: “Herstel de gasbel”

Gaswinning zorgt voor veel onrust in Groningen. De gepensioneerde technicus Klaas Heun uit Appingedam hoort en ziet dat dagelijks in zijn directe omgeving. “‘De gaskraan moet dicht’, vinden veel mensen. Maar dat is volgens mij niet de oplossing. Drie jaar geleden werkte ik zelf een plan uit: ‘Herstel de gasbel’.” Ingenieur Eddy Kuperus van NAM bestudeerde het plan en nodigde Klaas Heun uit voor een gesprek.

“NAM onderzocht alle voor- en nadelen van stikstofinjectie in het Groningen-gasveld”

Richt het Groningen-gasveld in als gasopslag. Injecteer gas in het gasveld, dat brengt de druk omhoog en voorkomt aardbevingen in de toekomst. Dat is kort samengevat het voorstel van Klaas Heun. Eddy Kuperus las het voorstel met interesse.

“Het idee is niet nieuw”, vertelt Eddy. “Door gaswinning neemt de druk diep in de ondergrond af. De gashoudende zandsteenlaag wordt hierdoor ineen gedrukt onder het gewicht van de bovenliggende aardlagen. Dit noemen we compactie. Hoe meer compactie, hoe groter de kans op een aardbeving, weten we inmiddels. Het verhogen van de druk in de ondergrond, bijvoorbeeld door gas, stikstof of water te injecteren, zou dus een oplossing kunnen zijn. NAM onderzocht inmiddels alle mogelijkheden, en de voor- en nadelen, van stikstofinjectie in het Groningen-gasveld.”

Herstel de gasbel

Veel mensen stellen zich het Groningen-gasveld voor als een enorme gasbel, vergelijkbaar met een ballon die langzaam leegloopt. Dit beeld is niet juist, het zorgt voor misverstanden. Het gas in het Groningen-gasveld wordt op drie kilometer diepte gewonnen uit een harde, poreuze zandsteenlaag van zo’n driehonderd meter dik. Het gas bevindt zich in de poriën van het zandsteen. Door gaswinning neemt de druk in de zandsteenlaag af en wordt de aardlaag ineen gedrukt. Vergelijk het met een spons waar het water wordt uitgedrukt.

Onderzoek stikstofinjectie

Eddy overhandigt Klaas een dik rapport. “Uit ons onderzoek blijkt dat we niet kunnen garanderen dat de aardbevingen afnemen met het injecteren van gas, stikstof of water. Aardbevingen ontstaan wanneer opgebouwde spanning in het gesteente vrijkomt, waardoor de aardlaag bij natuurlijke breuken in de diepe ondergrond kan gaan schuiven. Ook het injecteren van gas kan de spanning in het gesteente veranderen. In gesteente waar al aardbevingen voorkomen, kan dit zelfs leiden tot nog meer aardbevingen.”

Hoe kunnen aardbevingen ontstaan door gaswinning. Dit filmpje legt dat in twee minuten uit.

Klaas luistert met verbazing op zijn gezicht naar het verhaal. “Denkt u dat, of is dat ook bewezen”, vraagt hij. “We weten dat de druk toeneemt door injectie, maar niet of aardbevingen in het Groningen-gasveld zouden afnemen of toenemen”, aldus Eddy. “Op kleinere schaal injecteren we wel bij Norg en Grijpskerk. Voor het Groningen-veld zouden we bijna driehonderd keer zo veel gas moeten injecteren. Dit brengt grote onzekerheden met zich mee. Ten eerste door de omvang van het Groningen-gasveld, maar ook omdat het Groningen-gasveld bekend staat als seismisch actief.”

Investeren in een veilige regio

Het stabiliseren van de druk van het Groningen-gasveld betekent overigens een flinke investering, vervolgt Eddy. “Het Groningen-gasveld is simpelweg te groot. Voor de oplossing die u voorstelt zal er minstens 300 miljard euro moeten worden geïnvesteerd. Denk bijvoorbeeld aan de aankoop van aardgas, fabrieken, krachtige compressoren en een heel nieuw netwerk aan leidingen om gas aan te voeren vanuit Rusland en Noorwegen. Dat is een forse investering voor iets waarvan je niet eens zeker weet of het echt het aantal aardbevingen beperkt.”

Impact op milieu en landschap

Bovendien duurt het voorbereidende werk zeker tien tot vijftien jaar. “Door de bouw van een fabriek en het aanleggen van leidingen duurt het nog jaren voor we daadwerkelijk aan de slag kunnen. En dan heb ik het nog niet eens op de enorme impact van dit alles op het milieu en het Gronings landschap.”

“Met het versterken van huizen maak je de regio pas echt veiliger”

“Technisch klopt uw idee”, stelt Eddy. “We kunnen de druk in het Groningen-gasveld stabliseren of verhogen door iets terug te stoppen in het reservoir. Maar de enorme omvang van het gasveld maakt de uitvoering van deze oplossing onmogelijk.”

“En zelfs wanneer we hier wel in zouden slagen, bijvoorbeeld met het injecteren van gas uit Rusland of door stikstof te injecteren, dan blijft er kans op aardbevingen. We kunnen met deze oplossing niet garanderen dat de regio veiliger wordt. Uit al onze onderzoeken blijkt het versterken van huizen in deze regio de meest effectieve maatregel. Daarmee maak je de regio pas echt veiliger.”

Vertrouwen herstellen

Klaas Heun is nog niet overtuigd. “Het injecteren van gas kan toch wel veel sneller dan de vijftig jaar die nodig was om deze hoeveelheid gas te winnen. Aardgas is zo’n mooi en schoon product. Het levert bovendien werkgelegenheid op”, betoogt Klaas. “Alle betrokken partijen zouden daar de handen voor ineen moeten slaan. Net zoals dat gebeurt voor windmolenparken op zee. Nederland produceert pas vijf procent duurzame energie, dus we hebben het aardgas nog vele jaren nodig.”

Het onderzoek naar de mogelijkheden van drukbehoud door gasinjectie in het Groningen-gasveld is een complex onderwerp, met vele invalshoeken. Daar zijn de beide mannen het over eens. Eddy wijst Klaas nogmaals op het onderzoek, dat werd uitgevoerd door onafhankelijke wetenschappers. Klaas stopt het rapport in zijn tas. Dat gaat hij thuis nog eens goed bestuderen.

Meer informatie

Lees het rapport (PDF) over het Groningen Pressure Maintenance studieprogramma op NAMPlatform Feiten en Cijfers .